دق‌الباب می‌کنند تا آمدن ماه شادمانی‌ها را تبریک بگویند»؛ برخی افراد در شب پایان ماه صفر و آغاز ماه ربیع‌الاول به درب هفت مسجد می‌روند تا به قولی « دق‌الباب » کنند، رسمی که گفته می‌شود خرافه‌ای بیش نیست. با بخش مذهبی سایت تفریحی و سرگرمی جیران همراه باشید تا بدانید آیا کوبیدن در مسجد آخر صفر خرافات است؟
دق‌الباب می‌کنند تا آمدن ماه شادمانی‌ها را تبریک بگویند»؛ برخی افراد در شب پایان ماه صفر و آغاز ماه ربیع‌الاول به درب هفت مسجد می‌روند تا به قولی « دق‌الباب » کنند، رسمی که گفته می‌شود خرافه‌ای بیش نیست.
گفته می‌شود در شب اول ماه ربیع‌الاول چند ساعتی قبل از نماز صبح باید درِ هفت مسجد را کوبید و با این کار پایان دوماه عزاداری و آغاز ماه شادمانی حضرت زهرا (س) را اعلام کرد و این‌گونه از دستان حضرت زهرا (س) صله دریافت کرد و حاجت طلبید.
کوبیدن در مسجد در آخر صفر چیست؟
دق‌الباب یا کوبیدن در مسجد در پایان ماه صفر و آغاز ماه ربیع‌الاول، رسمی است که در برخی مناطق میان مردم رواج پیدا کرده است. در این رسم، گروهی از افراد در ساعات پایانی ماه صفر به درِ چند مسجد مراجعه می‌کنند و با کوبیدن در یا انجام برخی اعمال، پایان ماه صفر و آغاز ماه ربیع‌الاول را اعلام می‌کنند.
با توجه به اینکه ماه صفر و ماه ربیع‌الاول در فرهنگ اسلامی مناسبت‌های مهمی دارند، درباره آداب این زمان مطالب مختلفی میان مردم نقل شده است. با این حال، میان اعمالی که در منابع معتبر دینی آمده‌اند و رسم‌هایی که در طول زمان میان مردم شکل گرفته‌اند، باید تفاوت قائل شد.
برای آشنایی بیشتر با نگاه دینی به ماه صفر می‌توانید مطلب علت سنگین بودن ماه صفر را نیز مطالعه کنید.
آیا کوبیدن در ۷ مسجد در آخر صفر سند شرعی دارد؟
برای کوبیدن در هفت مسجد در شب پایان ماه صفر و آغاز ماه ربیع‌الاول، به عنوان یک عمل مستحب شرعی، روایت معتبر و مشخصی که این عمل را توصیه کرده باشد ارائه نشده است.
بنابراین نباید صرفاً به دلیل رواج این رسم، آن را به عنوان یک سنت قطعی اسلامی یا دستوری از طرف پیامبر اکرم (ص) و ائمه معصومین (ع) معرفی کرد.
البته اصل رفتن به مسجد، نماز خواندن، دعا کردن، تلاوت قرآن و طلب حاجت از خداوند موضوعات جداگانه‌ای هستند و پسندیده بودن آنها به معنای تأیید یک رسم خاص مانند دق‌الباب هفت مسجد نیست.
نظر علما درباره دق‌الباب در آخر صفر
در سال‌های گذشته درباره رسم کوبیدن در هفت مسجد در شب اول ماه ربیع‌الاول از برخی علما و کارشناسان دینی پرسش شده است. دیدگاه‌های نقل‌شده در ادامه نشان می‌دهد که این عمل به عنوان یک مستحب شرعی، مستند روایی مشخصی ندارد.
نظر آیت‌الله مکارم شیرازی
آیت‌الله مکارم‌شیرازی نیز درباره تجمع پشت درب مساجد در شب اول ماه ربیع الاول مورد پرسش قرار گرفته است.
در این پاسخ آمده است:
«با توجّه به اینکه این عمل در روایات معصومین(علیهم السلام) وارد نشده، انجام آن به عنوان یک امر مستحبّ شرعی جایز نیست و سزاوار است ائمّه محترم جماعات مردم را به سوی مراسم و توسّلاتی دعوت کنند که در روایات معصومین(علیهم السلام) وارد شده است و گرنه ممکن است افراد منحرف برای وهن مذهب هر روز امر تازه‌ای اختراع نمایند و ناآگاهان را به سوی آن دعوت کنند.»
نظر آیت‌الله خامنه‌ای
در استفتایی که درباره دق‌الباب هفت مسجد در شب اول ماه ربیع‌الاول مطرح شده، درباره مراجعه افراد به مساجد، کوبیدن درها، روشن کردن شمع و خواندن اذکار از ایشان پرسش شده است.
پاسخ آیت‌الله خامنه‌ای به این پرسش این‌گونه است؛ «عمل مذکور مستند روایی ندارد و شیوه‌ای قابل تأیید نیست. اگر چه اصل اذکار و ادعیه و طلب حاجات از خداوند متعال عمل پسندیده است، لکن اشکال در شیوه عمل به نحو یاد شده است، آقایان علمای اعلام (دامت افاضاتهم) و مؤمنین (ایدهم الله تعالی) با پند و اندرز و موعظه و نصیحت از رواج چنین رفتارهایی که چه بسا ممکن است منتهی به وَهْن مذهب گردد، جلوگیری نمایند.»
دیدگاه پژوهشگران درباره دق‌الباب
حجت‌الاسلام حسین هاشمی از محققان حوزه علمیه قم نیز درباره برخی اعمال رایج پس از پایان ماه صفر گفته است که کوبیدن در هفت مسجد، روشن کردن هفت شمع مقابل در مساجد یا جارو کردن مساجد، از نظر تاریخی سندیت مشخصی ندارد و در سیره بزرگان و علما نیز سابقه‌ای برای آنها ذکر نشده است.
بر اساس این دیدگاه، این موارد بیشتر به عنوان آداب و رسوم قومی و بومی شکل گرفته‌اند و در برخی موارد با باورهای عامیانه و خرافی ترکیب شده‌اند.
آیا کوبیدن در مسجد در آخر صفر خرافات یا بدعت است؟
برای پاسخ دقیق به این سؤال باید میان «رسم اجتماعی»، «باور عامیانه» و «عمل عبادی مستحب» تفاوت قائل شد.
اگر فردی یک رسم اجتماعی را انجام دهد، نمی‌توان صرفاً به دلیل انجام آن توسط مردم، آن را سنت دینی دانست. همچنین اگر عملی با این اعتقاد انجام شود که دستور خاص شرعی است یا ثواب مشخصی دارد، باید برای چنین نسبتی دلیل معتبر وجود داشته باشد.
بر اساس دیدگاه‌های نقل‌شده در این مقاله، دق‌الباب هفت مسجد به عنوان یک عمل مستحب شرعی مستند روایی ندارد. بنابراین بهتر است آن را به پیامبر اکرم (ص) یا ائمه معصومین (ع) نسبت ندهیم.
در عین حال، اصل دعا، توسل، نماز، تلاوت قرآن و حضور در مسجد اعمالی هستند که جایگاه خود را دارند و نباید با یک رسم خاص بدون سند یکی دانسته شوند.
اعمال شب اول ماه ربیع‌الاول چیست؟
در منابع اسلامی برای برخی روزها و شب‌های ماه ربیع‌الاول اعمالی ذکر شده است. بنابراین اگر کسی قصد دارد پایان ماه صفر و آغاز ماه ربیع‌الاول را با عبادت سپری کند، بهتر است به منابع معتبر اعمال ماه‌ها و ادعیه مراجعه کند.
در متن موجود این مقاله نیز به برخی اعمال مانند نماز شکر، روزه، صدقه، کمک به مستمندان و قرائت زیارت پیامبر(ص) و امیرالمؤمنین علی(ع) اشاره شده است.
همچنین می‌توان در این زمان با فرستادن صلوات بر محمد و آل محمد، دعا و توجه بیشتر به خداوند، این ایام را با اعمال عبادی سپری کرد.
آیا می‌توان در شب اول ربیع‌الاول به مسجد رفت و دعا کرد؟
رفتن به مسجد برای نماز، دعا، تلاوت قرآن و عبادت با انجام رسم دق‌الباب هفت مسجد تفاوت دارد. اگر فردی بخواهد شب اول ماه ربیع‌الاول را به عبادت و راز و نیاز بگذراند، می‌تواند در مسجد حضور پیدا کند و به عبادت بپردازد.
آنچه باید مورد توجه قرار گیرد این است که برای یک روش خاص، مانند کوبیدن در هفت مسجد یا روشن کردن شمع پشت در مساجد، بدون وجود دلیل معتبر، فضیلت یا ثواب خاصی تعیین نشود.
همچنین می‌توانید درباره موضوعات مرتبط مذهبی جیران، مقاله اهمیت گریه بر امام حسین را مطالعه کنید.
چرا نباید اعمال بدون سند را به دین نسبت دهیم؟
در مسائل دینی، نسبت دادن یک عمل به پیامبر اکرم (ص)، ائمه معصومین (ع) یا دین اسلام نیازمند دلیل معتبر است. اگر یک رسم محلی یا باور عمومی بدون بررسی منبع به عنوان سنت مذهبی معرفی شود، ممکن است به مرور زمان میان آموزه‌های مستند دینی و فرهنگ عمومی تفاوتی باقی نماند.
به همین دلیل درباره کوبیدن در مسجد در آخر صفر نیز بهتر است با دقت صحبت کنیم. می‌توان درباره سابقه این رسم و باور مردم اطلاع‌رسانی کرد، اما نباید بدون سند برای آن ثواب، فضیلت یا اثر قطعی در برآورده شدن حاجات تعیین کرد.
آیا روشن کردن شمع پشت در مسجد در آخر صفر مستحب است؟
روشن کردن شمع پشت در مسجد نیز در برخی روایت‌های مربوط به این رسم دیده می‌شود، اما برای معرفی آن به عنوان یک عبادت یا سنت مخصوص شب اول ربیع‌الاول باید دلیل معتبر شرعی وجود داشته باشد.
همچنین اگر انجام چنین کاری موجب آسیب به در و دیوار مسجد یا ایجاد مزاحمت برای مردم شود، باید از آن پرهیز کرد.
چرا برخی افراد در هفت مسجد را می‌کوبند؟
این رسم در میان برخی مردم با این باور همراه شده است که با پایان ماه صفر و آغاز ربیع‌الاول، ماه شادی فرا می‌رسد و با دق‌الباب هفت مسجد می‌توان این تغییر ماه را اعلام کرد یا از خداوند حاجت خواست.
برخی نقل‌ها نیز این عمل را به حضرت زهرا (س) و دریافت صله از ایشان نسبت می‌دهند. با این حال، چنین نسبت‌هایی باید بر اساس منابع معتبر بررسی شوند و نمی‌توان صرفاً بر اساس نقل‌های عامیانه آنها را به عنوان آموزه قطعی دینی معرفی کرد.
آیا روایت «من بشرنی بخروج صفر» معتبر است؟
در متن فعلی مقاله نیز به روایت «من بشرنی بخروج صفر قله الجنه» اشاره شده است. درباره سند و معنای این روایت نیز دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده و نمی‌توان بدون بررسی منبع، آن را به عنوان یک روایت قطعی و معتبر درباره فضیلت خبر دادن پایان ماه صفر معرفی کرد.
در مسائل روایی بهتر است میان روایت‌های معتبر، روایت‌های ضعیف و نقل‌های بدون سند تفاوت قائل شویم.
بهترین کار در پایان ماه صفر چیست؟
اگر فردی می‌خواهد در پایان ماه صفر و آغاز ربیع‌الاول به عبادت بپردازد، می‌تواند اعمالی مانند نماز، دعا، تلاوت قرآن، صدقه، صلوات و کمک به نیازمندان را انجام دهد.
همچنین حضور در مسجد و راز و نیاز با خداوند، در صورتی که همراه با آداب مسجد و بدون ایجاد مزاحمت برای دیگران باشد، می‌تواند فرصتی برای عبادت و توجه معنوی باشد.
اصل مهم این است که برای رسیدن به ثواب یا برآورده شدن حاجت، عملی را که سند معتبر شرعی ندارد به عنوان دستور قطعی دین معرفی نکنیم.
جمع‌بندی؛ آیا کوبیدن در مسجد در آخر صفر درست است؟
کوبیدن در هفت مسجد در شب پایان ماه صفر و آغاز ماه ربیع‌الاول، رسمی است که در برخی مناطق میان مردم رواج پیدا کرده است؛ اما برای معرفی آن به عنوان یک عمل مستحب شرعی، مستند روایی معتبر ارائه نشده است.
بنابراین بهتر است میان این رسم و عبادت‌های مستندی مانند نماز، دعا، تلاوت قرآن، صدقه و صلوات تفاوت قائل شویم. اگر فردی می‌خواهد در پایان ماه صفر و آغاز ربیع‌الاول به عبادت و دعا بپردازد، می‌تواند از اعمالی استفاده کند که در منابع معتبر دینی آمده‌اند.
در نتیجه، پاسخ دقیق به پرسش «آیا کوبیدن در مسجد در آخر صفر خرافات است؟» این است که این رسم را نمی‌توان به عنوان یک سنت یا عمل مستحب قطعی اسلامی معرفی کرد، زیرا برای آن مستند روایی معتبر ارائه نشده است.
سؤالات متداول درباره کوبیدن در مسجد در آخر صفر
کوبیدن در مسجد در آخر صفر چیست؟
دق‌الباب یا کوبیدن در مسجد در شب پایان ماه صفر و آغاز ماه ربیع‌الاول رسمی است که برخی افراد با مراجعه به هفت مسجد انجام می‌دهند و آن را با پایان ماه صفر و آغاز ماه ربیع‌الاول مرتبط می‌دانند.
آیا کوبیدن در ۷ مسجد در آخر صفر سند شرعی دارد؟
برای این رسم به عنوان یک عمل مستحب شرعی، مستند روایی معتبر ارائه نشده است. بنابراین نباید آن را به عنوان سنت قطعی پیامبر یا ائمه معرفی کرد.
آیا کوبیدن در مسجد برای حاجت درست است؟
اصل دعا و درخواست حاجت از خداوند عملی پسندیده است؛ اما اختصاص دادن یک شیوه خاص مانند کوبیدن در هفت مسجد برای برآورده شدن حاجت، نیازمند دلیل شرعی معتبر است.
آیا عدد هفت در دق‌الباب آخر صفر سند دارد؟
برای تعیین هفت مسجد به عنوان بخشی از این رسم، سند روایی معتبر شناخته‌شده‌ای ارائه نشده است. بنابراین نباید این عدد را به عنوان یک دستور شرعی قطعی معرفی کرد.
آیا روشن کردن شمع پشت در مسجد در آخر صفر ثواب دارد؟
برای این عمل به عنوان یک عبادت یا سنت مخصوص شب اول ربیع‌الاول، باید دلیل معتبر شرعی وجود داشته باشد و صرف رواج یک رسم میان مردم برای اثبات ثواب شرعی کافی نیست.
آیا رفتن به مسجد در شب اول ربیع‌الاول اشکالی دارد؟
رفتن به مسجد برای نماز، دعا، قرآن و عبادت فی‌نفسه با رسم خاص دق‌الباب تفاوت دارد. بهتر است اعمال عبادی بر اساس منابع معتبر دینی انجام شوند.
در سال‌های ابتدایی این مراسم، به کوبیدن در مسجد و سپس اقامه نماز صبح در آخرین مسجد اکتفا می‌شد. اما با گذشت زمان برخی کارهای دیگر به آن اضافه شد، تضرع، ناله، گریه بر در مسجد، پخش نذورات، شیرینی، شکلات و پس از آن در آخرین مسجد خواندن دعای توسل و حتی روشن کردن شمع بر در مسجد و آب و جارو کردن مقابل آن و البته برخی نیز برای بی‌بهره‌نماندن از خواب شب، این رسم را تا آن‌جا جلو بردند که از نماز مغرب و اول شب، این رسم را آغاز می‌کردند.
کوبیدن در 7 مسجد سند شرعی ندارد
حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدحسین گلمیرزاده مطرح کرد: کوبیدن در 7 مسجد یا دق‌الباب سند شرعی ندارد و در شأن مومنین نیست که این کار را انجام دهند.
معاون فرهنگی تبلیغات اسلامی گیلان تصریح کرد: از طرفی شمع روشن کردن و ضربه زدن به در و دیوار مسجد که سبب خرابی مسجد می‌شود، فعلی حرام است که این عمل نیز باید ترک شود.
گلمیرزاده با بیان اینکه متاسفانه این عمل خرافی دامن‌گیر استان ما نیز هست، گفت: از تمامی روحانیون، ائمه جماعات و مبلغین خواسته شده است تا این عمل خرافی را به اطلاع مردم برسانند.
وی خاطرنشان کرد: اعمال هر ماه نو و نماز اول آن ماه، صدقه دادن و دعا در حق دیگران از اعمالی است که در ابتدای هر ماه می‌توان انجام داد.
آیت‌الله مکارم‌شیرازی هم در دی ماه 93 در پاسخ به استفتایی نظر خود را درباره تجمع پشت درب مساجد در شب اول ماه ربیع الاول اعلام کرد.
در این پاسخ آمده است
«با توجّه به اینکه این عمل در روایات معصومین(علیهم السلام) وارد نشده، انجام آن به عنوان یک امر مستحبّ شرعی جایز نیست و سزاوار است ائمّه محترم جماعات مردم را به سوی مراسم و توسّلاتی دعوت کنند که در روایات معصومین(علیهم السلام) وارد شده است و گرنه ممکن است افراد منحرف برای وهن مذهب هر روز امر تازه‌ای اختراع نمایند و ناآگاهان را به سوی آن دعوت کنند.»
,عمل دق‌الباب,دق‌الباب در آخر ماه صفر
برخی افراد در شب آغاز ماه ربیع‌الاول به درب هفت مسجد می‌روند تا به قولی « دق‌الباب » کنند
قبل ازاینکه افسردگی زندگیتان رانابودکند..
خرافه، بدعت یا سنت
و حجت الاسلام حسین هاشمی از محققان حوزه علمیه قم در سال 91 در گفت‌وگویی با یکی از رسانه‌ها گفت: اعمالی پس از پایان ماه صفر بین مردم رایج است از جمله کوبیدن در هفت مسجد، روشن کردن هفت شمع مقابل در مساجد یا جارو کردن مساجد که اینها از نظر تاریخی هیچگونه سندیتی ندارد و از سیره بزرگان و علما نبوده است.
وی ادامه داد: این موارد، پیشینه روایی ندارد و بیشتر آداب و رسومی قومی و بومی است. به عنوان مثال در برخی مناطق استان بوشهر نیز دیده شده است که مردم به نشانه پایان نحسی ماه صفر، قلیان می‌شکنند.
او حتی تاکید کرد: متاسفانه در بسیاری از موارد این اعمال با خرافات مخلوط شده و به مواردی انحرافی در دین تبدیل می‌شود. اگر عملی در دین وارد نشده باشد و با عنوان دین انجام شود، علاوه بر اینکه ثوابی ندارد، بلکه گناه نیز محسوب می‌شود، چرا که بدعت در دین نهی شده است.
حجت‌الاسلام هاشمی با اشاره به روایت «من بشرنی بخروج صفر قله الجنه؛ هر کس به من بشارت دهد که ماه صفر تمام شده است، بهشت برای اوست» به عنوان یکی دیگر از تحریفات خروج از ماه صفر ادامه داد: این روایت نیز از سند متقنی برخوردار نیست و به احتمال فراوان این روایت در مورد ابوذر غفاری بیان شده است، اما عده‌ای این روایت را دال بر این گرفته‌اند که بشارت دادن پیامبر به اتمام ماه صفر، ثواب و پاداش دارد.
وی درباره آداب خاص خروج از ماه صفر و حلول ماه ربیع‌الاول در روایات اسلامی و اعمال مستحبی این ماه نیز بیان کرد: در مفاتیح‌الجنان شیخ عباس قمی آداب خاصی برای این امر ذکر نشده و تنها به ذکر اعمال شب اول ماه بسنده شده است. ولی در برخی روایات، اقامه نماز شکر به شکرانه اقامه دو ماه عزاداری و عبادت، روزه گرفتن، صدقه دادن، کمک به مستمندات و قرائت زیارت پیامبر(ص) و امیرالمومنین علی(ع) در ابتدای این ماه توصیه شده است.
استفتاء از مقام معظم رهبری در مورد دق‌الباب
در سایت «khamenei.ir» این سوال مطرح شده است که؛« چند سالی است در شب اول ماه ربیع‌الاول حرکتی در بعضی مساجد تحت عنوان دق‌الباب باب شده است، شائبه بدعت و یا ترویج نوعی خرافه در آن می‌رود، ماجرا از این قرار است که در شب اول ماه ربیع‌الاول از حدود نیمه‌شب تا اذان صبح افرادی که غالباً خانم‌ها هستند با در دست داشتن شمع پشت درب مساجد مراجعه و با کوبیدن به درب مساجد و خواندن اذکاری توسل جسته و حاجات خود را طلب می‌نمایند، البته این عمل را تا هفت مسجد ادامه می‌دهند و خصوصاً این حال توسل در هنگام اذان صبح به اوج خود می‌رسد و معتقد هستند بدینوسیله اتمام ماه صفر و آمدن ماه ربیع‌الاول را خبر می‌دهند نظر حضرتعالی در این باره چیست؟»
پاسخ آیت‌الله خامنه‌ای به این پرسش این‌گونه است؛ «عمل مذکور مستند روایی ندارد و شیوه‌ای قابل تأیید نیست. اگر چه اصل اذکار و ادعیه و طلب حاجات از خداوند متعال عمل پسندیده است، لکن اشکال در شیوه عمل به نحو یاد شده است، آقایان علمای اعلام (دامت افاضاتهم) و مؤمنین (ایدهم الله تعالی) با پند و اندرز و موعظه و نصیحت از رواج چنین رفتارهایی که چه بسا ممکن است منتهی به وَهْن مذهب گردد، جلوگیری نمایند.»
البته یکی از آداب مرسوم در پایان ماه صفر که با شهادت امام رضا(ع) نیز همراه است، حضور در بارگاه آن امام فرزانه و ایجاد پیوند عاطفی و ولایی با ایشان است، پیوندی که در زیارت تمام معصومان وارد شده است.
با این وجود و بنابر نظر فقها و بر اساس آنچه در روایات مستند و معتبر آمده است، مستحب است که مومنان در شب پایانی ماه صفر و اول ماه ربیع‌الاول؛ به یاد مجاهدت امیرالمومنین(ع) به مساجد رفته و تا سحر به راز و نیاز و مناجات بپردازند.
و از سوی دیگر بهترین اعمال در روزهای عید و شادی ائمه وارد شده فرستادن صلوات بر محمد و آل محمد است که در هر شرایطی سفارش شده است.
نظرات کاربران