فواید و اسرار تسبیحات حضرت زهرا (س)
با فواید و اسرار تسبیحات حضرت زهرا (س) از بخش مذهبی سایت تفریحی جیران همراه باشید.
تسبیحات حضرت زهرا – تسبیحات فاطمه یا تسبیحات حضرت زهرا ذکری است که شیعیان معمولاً پس از هریک از نمازهای یومیه میگویند.
تسبیحات حضرت زهرا (س) چند بار است؟
تسبیحات حضرت زهرا (س) از ذکرهای شناختهشده در میان شیعیان است که معمولاً پس از نمازهای واجب خوانده میشود. این تسبیحات از سه ذکر تشکیل شده است: اللهاکبر، الحمدلله و سبحانالله.
ترتیب مشهور این ذکر به این صورت است:
- ۳۴ مرتبه اللهاکبر
- ۳۳ مرتبه الحمدلله
- ۳۳ مرتبه سبحانالله
در مجموع، این تسبیحات ۱۰۰ مرتبه گفته میشود. رعایت ترتیب و تعداد ذکرها به خواندن صحیح آن کمک میکند.
معنای ذکرهای تسبیحات حضرت زهرا (س)
هرکدام از ذکرهای تسبیحات حضرت زهرا (س) معنای ویژهای دارد. «اللهاکبر» به معنای بزرگتر بودن خداوند از هر وصف و تصوری است که انسان بتواند در ذهن خود داشته باشد. «الحمدلله» بیانگر ستایش و سپاس از خداوند است و «سبحانالله» بر پاک و منزه دانستن خداوند از هر نقص و کاستی دلالت میکند.
توجه به معنای ذکرها میتواند به حضور قلب بیشتر هنگام خواندن تسبیحات کمک کند. هدف از ذکر تنها تکرار واژهها نیست؛ توجه به معنا و یاد خداوند نیز در عبادت اهمیت دارد.
بهترین زمان خواندن تسبیحات حضرت زهرا (س)
خواندن تسبیحات حضرت زهرا (س) پس از نمازهای واجب در میان شیعیان رایج است. همچنین افراد ممکن است در زمانهای دیگر، از جمله پیش از خواب، این ذکرها را بخوانند. در روایات نقلشده درباره این تسبیحات، بر فضیلت و اهمیت مداومت بر آن تأکید شده است.
برای آشنایی بیشتر با موضوع ذکر و یاد خداوند، میتوانید مطلب تأثیر و فواید اسم اعظم خداوند را نیز مطالعه کنید.
موارد پیشنهادی: قربانیکردن برای دفع بلا در اسلام وجود ندارد
ترتیب ذکر تسبیح حضرت فاطمه(س)
۳۴ بار الله اکبر
۳۳ بار الحمدلله
۳۳ بار سبحان الله
فلسفه تسبیح حضرت زهرا(س)
به نقل از دانشنامه اسلام، از معتبرترین منابع اسلام شناسی، در سالهای اول ازدواج با فاطمه، علی پول کمی کسب میکرد. او از چاه آب میکشید و مزارع دیگران را آبیاری میکرد. فاطمه نیز خود خدمتکاری نداشت و خود غلات را با دست آسیاب میکرد و بر اثر کار دستانش تاول زده بود. روزی علی خبر دار میشود که محمد چند برده دریافت کرده است. علی فاطمه را میفرستد تا یکی از این بردهها را از پدرش دریافت نماید. فاطمه پیش پدرش میرود اما در خود این را نمیبیند که چنین درخواستی نماید.
سرانجام علی خود به همراه فاطمه راهی منزل محمد میشود، اما در خواست او از طرف محمد رد میشود. محمد به آنها گفت که «او نمیتواند اجازه دهد که اصحاب صفه از گرسنگی رنج بکشند» و «من باید بردهها را بفروشم و پول آنها را صرف کمک به آنها کنم». محمد در عوض تسبیحی که به تسبیح فاطمه زهرا معروف است را به زوج جوان میآموزد. گویند علی هیچگاه پیش از خواب، گفتن این تسبیح را ترک نمیکرد.
اهمیت تسبیح فاطمه (س)
در منابع شیعی نسبت به تسبیحات فاطمه توجه فراوانی شدهاست و اهمیت آن بسیار زیاد قلمداد میشود.
از محمد بن علی (امام پنجم شیعه) شده است: «خدای تعالی با چیزی بهتر از تسبیح حضرت زهرا تمجید و عبادت نشدهاست زیرا اگر بهتر از آن چیزی بود، رسول خدا آن را به فاطمه علیهاسلام میآموخت.»
از جعفر صادق، امام ششم شیعیان نقل شده است: «تسبیح زهرا علیهاسلام صد ذکر است ولی در میزان سنجش اعمال، هزار ذکر محسوب میگردد، شیطان را دور و خدای تعالی را راضی میکند. ما همانطور که به بچههای خود دستور میدهیم نماز بخوانند، دستور میدهیم تسبیح فاطمه را بگویند. کسی که تسبیح فاطمه زهرا را درست بعد از نماز واجب و قبل از برخاستن از سجاده بگوید، و آن را به گفتن لااله الا الله ختم کند، خدای تعالی او را میآمرزد.»
تسبیح تربت
فاطمه تسبیحی با نخ پشمی درست کرده بود و با آن ذکرها را میشمرد. وقتی که حمزه کشته شد، فاطمه از خاک حمزه (عموی پیامبر) تسبیح ساخت و همین سیره بعدها ادامه یافت تا اینکه تسبیح را از تربت حسین بن علی ساختند. جعفر صادق در اینباره گفتهاست: «ثواب ذکر با تسبیح تربت امام حسین ۷۰ برابر است.»
نجات از شقاوت
تسبیحات حضرت زهرا(علیهاالسلام) از آثار و برکات بسیارى برخوردار است که از جمله ى آنها نجات یافتن از شقاوت و بدبختى است. هر انسانى به تناسب بینش و نگرشى که به جهان هستى و وجود پرآشوب خود دارد به دنبال خوشبختى است، و به عبارتى دیگر یکى از مهمترین مسائلى که همه ى انسانها را آگاه یا ناآگاه به خود مشغول داشته است به طورى که کارهاى زندگى و برنامه هایشان را در جهت وصول به آن پى ریزى مى کنند، مسئله ى رسیدن به سعادت و گریز از شقاوت است.
منتهى از آنجایى که انسان اختیار دارد؛ راه خودش را باید آزادانه انتخاب کند. لذا انسان بعد از این که راه برایش نمایان شد، گاهى حسن انتخاب به خرج مى دهد و راه هدایت مى پیماید، و گاهى سوء انتخاب به خرج داده و راه ضلالت و گمراهى پیش مى گیرد. و این مسئله شقاوت و سوء عاقبت مسئله اى است که همه ى آنان که به خود آمده اند، از آن مى ترسند و آنها که بصیرت ندارند و در خواب غفلت عمر مى گذرانند از آن نیز به غفلت به سر مى برند.
لذا آن دسته که داراى بصیرت هستند، به لحاظ خوف از شقاوت همیشه دست به دعا و ذکر بلند مى کنند و با تضرع و اصرار از خداى خویش طلب دورى از شقاوت و رسیدن به سعادت مى نمایند. مداومت بر تسبیحات حضرت فاطمه(علیهاالسلام)، موجب محفوظ ماندن از شقاوت و بدبختى است.
از این رو شایسته نیست که از برکات و آثار آن غفلت نموده و در انجام آن کوتاهى و سستى نماییم. امام صادق(علیه السلام) در این رابطه مى فرماید: «یا ابا هارون، انا نامر صبیاننا بتسبیح فاطمه علیهاالسلام کما نامرهم بالصلاه، فالزمه، فانه لم یلزمه عبد فشقى»(1)؛ اى ابا هارون! ما بچه هاى خود را همانطور که به نماز امر مى کنیم به تسبیحات حضرت فاطمه(علیهاالسلام) نیز امر مى کنیم. تو نیز بر آن مداومت کن، زیرا هرگز به شقاوت نیفتاده است بندهای که بر آن مداومت نموده است.
و نیز از این حدیث شریف استفاده مى شود که شایسته است والدین محترم، تسبیحات حضرت زهرا (علیهاالسلام) را مانند نماز به فرزندانشان تعلیم کنند، باشد که مشمول این حدیث گردند.
دورى شیطان و خشنودى خدا
شیطان همواره دشمن دیرینه ى انسان بوده و هست و هیچگاه انسان از حیله ها و خواطر شیطانى او در امان نیست. شیطان بنا بر آیات الهى، دشمن قسم خورده ى انسان است تا او را به هر طریق ممکن به گمراهى بکشاند. از این رو آدمى همیشه در معرض تهاجم شیطان و وساوس شیطانى است.
بعضى انسانها در مقابل این تهاجم شیطانى و خواطر نفسانى همیشه در حال فرارند که در این صورت همواره مورد تعقیب شیطان و خواطرند، و هیچگاه خلاصى ندارند و اى بسا در آخر خسته شده و نفس زنان تسلیم شوند، و عده اى اندک در تلاش اند که با مداومت بر ذکر و فکر و عمل، چنان رفتار کنند که شیطان و خواطر را از خود فرارى دهند و شیطان را از خود دور کنند که البته راهى است مشکل. کسانى که به این مقام برسند داراى نفس مطمئنه خواهند شد که دیگر دگرگونى در آن راه ندارد.
وقتى انسان توانست شیطان را از خود دور و طرد کند، و به طاعات عمل نماید و در کارها و اذکار و عبادتهاى خود اخلاص ورزد، رضایت خدا نیز حاصل گردد، چون شیطان و وساوس او یکى از بزرگترین موانع کسب رضایت و خشنودى حق تعالى است. آرى رضا و رضوان خداوند سبحان مطلوب سالکان و منتهاى آرزوى عارفان است.
یکى از راههایى که مى تواند شیطان را از انسان دور کرده و موجبات رضاى الهى را فراهم آورد مداومت بر تسبیحات حضرت فاطمه(علیهاالسلام) است.
امام باقر (علیهالسلام) مى فرماید: «من سبح تسبیح فاطمه علیهاالسلام ثم استغفر، غفر له، و هى مائه باللسان، و الف فى المیزان، و یطرد الشیطان، و یرضى الرحمان»(2)؛ هر کس تسبیحات حضرت فاطمه(علیهاالسلام) را بجا آورد و پس از آن استغفار کند، مورد مغفرت قرار مى گیرد، و آن تسبیح به زبان صد تا است، و در میزان (اعمال) هزار (ثواب) دارد، و شیطان را دور کرده، و خداى رحمان را خشنود و راضى مى نماید.
از امام صادق(علیه السلام) روایت است که وقتی انسان در جاى خواب خود مى خوابد، فرشته ی بزرگوارى و شیطان سرکشی به سوى او مى آیند، پس فرشته به او مى گوید:
روز خود را به خیر ختم کن و شب را با خیر افتتاح کن، و شیطان مىگوید: روز خود را با گناه ختم کن و شب را با گناه افتتاح کن. اگر اطاعت فرشته کرد و تسبیحات حضرت زهرا(علیهاالسلام) را در وقت خواب خواند، فرشته آن شیطان را مى راند و از او دور مى کند، و او را تا هنگام بیدارى محافظت مىکند، پس باز شیطان مى آید و او را امر به گناه مى کند و ملک او را به خیر امر مى کند. اگر از فرشته اطاعت کرد و تسبیح آن حضرت را گفت آن فرشته، شیطان را از او دور مى کند و حق تعالى عبادت تمام آن شب را در نامه ى عملش مى نویسد.(3)
برائت از دوزخ و نفاق
بنا بر روایت امام صادق(علیهالسلام)، تسبیحات حضرت زهرا(علیهاالسلام) از جمله ى ذکر کثیرى است که خداوند در قرآن کریم یاد فرموده است:
«تسبیح فاطمة الزهراء علیهاالسلام من الذکر الکثیر الذى قال الله عز و جل: «واذکروا الله ذکرا کثیرا.» و از طرفى رسول گرامى اسلام فرموده است: «من اکثر ذکر الله عز و جل احبه الله و من ذکر الله کثیرا کتبت له برائتان؛ برائة من النار و برائة من النفاق»(4)؛ هر کس ذکر خداى عزوجل را بسیار کند خداوند او را دوست دارد، و هر کس ذکر خدا را بسیار کند براى او دو برائت(منشور آزادى) نوشته شود: یکى برائت از آتش جهنم، و دیگرى برائت از نفاق و دورویى.
لذا تسبیحات صدیقه ى طاهره اگر با شرائطش انجام پذیرد، موجب برائت از دوزخ و نفاق مى گردد.
آثار معنوی تسبیحات حضرت زهرا (س)
مطابق مطالب و روایتهای نقلشده در منابع شیعی، تسبیحات حضرت زهرا (س) تنها مجموعهای از ذکرهای شمارششده نیست، بلکه فرصتی برای توجه به خداوند، سپاسگزاری و تمرین مداومت بر عبادت به شمار میرود. خواندن این ذکرها پس از نماز میتواند بخشی از برنامه روزانه فرد برای حفظ ارتباط معنوی با خداوند باشد.
توجه به معنای «اللهاکبر»، «الحمدلله» و «سبحانالله» به فرد کمک میکند هنگام ذکر، مفهوم بزرگی خداوند، سپاسگزاری از نعمتها و منزه دانستن پروردگار را نیز در نظر داشته باشد.
فضیلتهای مطرحشده در این مقاله بر اساس نقلهای دینی بیان شدهاند. برای بررسی دقیق هر روایت، باید به متن و منبع آن مراجعه کرد؛ بنابراین بهتر است آثار معنوی ذکر در کنار توجه به معنای آن و عمل به آموزههای دینی در نظر گرفته شود.
ارتباط ذکر با تلاوت قرآن
ذکر خداوند و تلاوت قرآن از اعمال عبادی مورد توجه مسلمانان هستند. هرکدام جایگاه و شیوه خود را دارند و میتوانند در برنامه روزانه معنوی فرد قرار بگیرند. برای آشنایی بیشتر با این موضوع، مطلب ۵ فایده قرآن خواندن را نیز بخوانید.
پرسشهای متداول درباره تسبیحات حضرت زهرا (س)
تسبیحات حضرت زهرا (س) چند مرتبه است؟
ترتیب مشهور آن شامل ۳۴ مرتبه اللهاکبر، ۳۳ مرتبه الحمدلله و ۳۳ مرتبه سبحانالله است که در مجموع ۱۰۰ ذکر میشود.
تسبیحات حضرت زهرا (س) چه زمانی خوانده میشود؟
خواندن آن پس از نمازهای واجب در میان شیعیان رایج است. همچنین در برخی نقلهای دینی، خواندن این ذکرها پیش از خواب نیز مورد توجه قرار گرفته است.
آیا باید ترتیب ذکرهای تسبیحات حضرت زهرا (س) رعایت شود؟
ترتیب مشهور شامل ابتدا اللهاکبر، سپس الحمدلله و در پایان سبحانالله است. برای خواندن مطابق شیوه رایج، تعداد و ترتیب ذکرها را رعایت کنید.
مهمترین فضیلت تسبیحات حضرت زهرا (س) چیست؟
در منابع روایی شیعه، فضیلتهای گوناگونی برای این ذکر نقل شده است؛ از جمله تأکید بر مداومت بر ذکر خداوند و خواندن آن پس از نماز. برای بررسی جزئیات هر فضیلت، باید به منبع روایت مربوط مراجعه کرد.
آیا میتوان تسبیحات حضرت زهرا (س) را با تسبیحشمار خواند؟
بله؛ میتوان از دانههای تسبیح یا ابزار شمارش برای رعایت تعداد ذکرها استفاده کرد. مهم آن است که تعداد و ترتیب ذکرها مطابق شیوه موردنظر رعایت شود.
بیشتر بخوانید: فواید سوره نور
پینوشتها
1ـ فروع کافى، کتاب الصلاه، ص 343، ح 13.
2ـ وسائل الشیعه، ج 4، ص 1023، ح 3.
3ـ شیطان دشمن دیرینهى انسان، محمد نصیرى، ص 136.
4ـ اصول کافى، ج 2، ص 499، ح 3.
نظرات کاربران