تفاوت کلر و وایتکس
احتمالاً برای شما نیز پیش آمده که با فردی مواجه شوید که فکر میکند تفاوت کلر و وایتکس اندک است و یا حتی فکر میکند تفاوتی با یکدیگر ندارند. در این مواقع ممکن است برای شما نیز این سوال پیش بیاید که آیا وایتکس همان کلر است؟ البته که این دو ماده شباهتهای بسیاری به یکدیگر دارند و حتی در ادامه خواهیم گفت که از کلر در ترکیب وایتکس استفاده میشود، ولی اساساً تفاوت کلر و وایتکس چشمگیر است. تفاوت این دو رااز بخش دانستنی های سایت تفریحی جیران همراه ما باشید. شباهت بوی تند، خاصیت ضدعفونیکنندگی و استفاده از هر دو ماده برای از بین بردن برخی میکروبها باعث شده این دو ماده در گفتوگوی روزمره گاهی به جای یکدیگر به کار بروند؛ اما کلر و وایتکس یک ماده یکسان نیستند.
به زبان ساده، کلر یک عنصر شیمیایی است، اما وایتکس خانگی معمولاً یک محلول سفیدکننده بر پایه هیپوکلریت سدیم (NaOCl) است. به همین دلیل، اگرچه وایتکس یک ترکیب حاوی کلر است و میتواند خاصیت ضدعفونیکنندگی داشته باشد، نمیتوان آن را همان «کلر» دانست.
در ادامه تفاوت کلر و وایتکس، کاربرد هرکدام، تفاوت وایتکس با آب ژاول و همچنین تفاوت وایتکس با کلر مورد استفاده در استخر را بررسی میکنیم.
با وجود اینکه وایتکس و کلر هر دو ماده ضدعفونی کننده هستند، تفاوتهای قابل توجهی نیز با یکدیگر دارند.
موارد پیشنهادی
فرق کلر با وایتکس در یک نگاه
اگر بخواهیم خیلی کوتاه پاسخ دهیم:
کلر و وایتکس یکی نیستند. کلر با نماد شیمیایی Cl یک عنصر است، در حالی که وایتکس خانگی معمولاً محلولی حاوی هیپوکلریت سدیم است. هر دو میتوانند برای گندزدایی و سفیدکنندگی کاربرد داشته باشند، اما ترکیب شیمیایی، غلظت، شکل مصرف و موارد استفاده آنها با یکدیگر متفاوت است.
| ویژگی | کلر | وایتکس |
|---|---|---|
| ماهیت | عنصر شیمیایی | محلول سفیدکننده |
| نماد/فرمول | Cl | معمولاً NaOCl |
| شکل رایج مصرف | به صورت ترکیبات مختلف کلردار | معمولاً مایع |
| کاربرد | تصفیه آب، گندزدایی و کاربردهای صنعتی | سفیدکنندگی، نظافت و ضدعفونی |
| مصرف خانگی | معمولاً به شکل ترکیبات کلردار | بسیار رایج |
| کاربرد استخری | ترکیبات کلردار مخصوص استخر | وایتکس خانگی محصول تخصصی استخر نیست |
کلر و برخی کاربردهای آن
دانستن خصوصیات کلر به شناخت هر چه بیشتر تفاوت کلر و وایتکس کمک خواهد کرد. مهمترین خصوصیت کلر این است که این ماده به صورت طبیعی و به شکل گاز یا مایع در طبیعت وجود دارد. کلر میتواند با بسیاری از عناصر و ترکیبهای دیگر واکنش نشان دهد و البته مواد جدید بسازد، به همین دلیل هم از کلر در ساخت وایتکس استفاده میشود و این شاید مهمترین تفاوت کلر و وایتکس باشد.
گاز کلر حتی در غلظتهای کم نیز، سمی است به خصوص زمانی که مدت طولانی در معرض آن قرار بگیرید. زیرا کلر با رطوبت موجود در هوا واکنش نشان میدهد و هیپوکلرید و یا هیپوکلریک اسید تولید میکند. این دو ماده میتوانند بر روی بافتهای تنفسی قرار گرفته و در کار آنها اختلال ایجاد کنند.
حال که با خصوصیات کلر آشنا شدید به سراغ کاربردهای آن میرویم. کاربرد اصلی کلر، ضدعفونی کردن باکتریها و میکروبهای موجود در آب است. به همین دلیل از کلر به کرات به عنوان ضدعفونی کننده در استخر استفاده میشود. یک کاربرد دیگر کلر نیز به عنوان از بین برنده رنگ پارچهها و کاغذ است.
کلر موارد مصرف پزشکی بسیار متعددی نیز دارد و از آن در ترکیبهای داروهایی برای درمان بیماریهایی مانند مالاریا و بیماریهای قلبی و سرماخوردگی و بیخوابی و نیز برخی تومورها و مواردی دیگر استفاده میشود.
همچنین از کلر در کشاورزی، در ساخت دستگاههای الکترونیک و همچنین در صنعت اتومبیلسازی نیز استفاده میشود. به عنوان مثال یکی از کاربردهای کلر در ساخت سختافزارهای کامپیوتری و قطعات سیلیکونی است. کلر در اتومبیلسازی نیز در ساخت نایلونِ کمربند ایمنی و کیسههای هوا کاربرد دارد. از کاربردهای دیگر کلر میتوان به ساخت جلیقه ضدگلوله از این ماده پرکاربرد اشاره کرد.
میدانیم که از این همه کاربرد کلر احتمالاً متعجب شدهاید، اما شاید جالب باشد که بدانید کاربرد کلر به مواردی که گفتیم محدود نمیشود و از آن در ساخت پلاستیک، پی وی سی، لوله، رنگ، زیرانداز نایلونی و وسایلی مثل تلویزیون و سی دی هم استفاده میشود.
جالب است بدانید:
چگونه با استفاده از وایتکس فرش را بشوییم؟
کلر به شکل قرص، پودر و یا مایع در بازار موجود است.
کاربرد اصلی کلر، ضدعفونی کردن و از بین بردن باکتریها و میکروبهای موجود در آب است.
وایتکس و برخی کاربردهای آن
همانطور که در ابتدای بخش قبل گفتیم، دانستن خصوصیات وایتکس نیز میتواند ما را در درک بهتر تفاوت کلر و وایتکس کمک کند. اولین چیزی که باید درباره وایتکس یا به طور کلی مایع سفیدکننده بدانید، این است که وایتکس برخلاف کلر یک ماده مصنوعی و ساخته دست انسان است و از ترکیب کلر و مواد دیگری مثل سدیم، هیدروژن، اکسیژن، کلسیم و … تشکیل میشود. از آنجایی که وایتکس از این مواد ساخته میشود، برخی ویژگیهای مواد تشکیل دهندهاش را هم نگه میدارد، به همین دلیل مانند کلر برای ضدعفونی کردن استفاده شده و میتواند رنگ پارچه و کاغذ را هم سفید کند. از وایتکس با فرمولهای متفاوت، برای سفید کردن مو، دندان و برخی دیگر از اعضای بدن و همچنین در صنایع غذایی هم استفاده میشود.
پس بر اساس این توضیحات، در جواب سوال “آیا وایتکس همان کلر است؟” باید گفت که در واقع وایتکس زیرمجموعه یا مادهای ساخته شده از کلر است. وایتکس معمولاً به شکل مایع در بستهبندیهایی خاص به بازار عرضه میشود. البته این ماده کاربردی، به اشکال دیگر نیز وارد بازار شده است، مثلاً دستمالهایی آغشته به وایتکس برای نظافت سطوح.
از وایتکس هم میتوان به عنوان پاککننده و ضدعفونیکننده استفاده نمود.
آیا وایتکس بدون کلر هم در بازار وجود دارد؟
وایتکس به آن معنایی که ما میشناسیم، از کلر ساخته شده است. البته موادی به نام وایتکس سفیدکننده بدون کلر نیز در بازار وجود دارند، که به جای کلر از مواد دیگری استفاده میکنند و با آنها حتی لباسهای رنگی را هم میتوان شست، اما قدرت ضدعفونی و سفیدکنندگیشان طبیعتاً از وایتکس حاوی کلر بسیار کمتر است.
اگر به هر دلیلی تمایل به استفاده از کلر و یا مواد حاوی آن را ندارید، میتوانید از مواد دیگری به جای وایتکس به عنوان “سفید کننده” استفاده کنید که حاوی کلر نیستند. مثلا هیدروژن پراکسید، سدیم پربورات، دی اکسید گوگرد و سدیم بیسولفیت. شما حتی میتوانید از “نور” هم به جای سفید کننده استفاده کنید. شاید تا به حال دیده باشید که رنگ برخی لباسها پس از تماس طولانی با نور خورشید کم رنگ شده و یا از بین میرود.
اگر به هر دلیلی نباید از کلر و محصولات حاوی کلر استفاده کنید، میتوانید برای ضدعفونی و سفید کردن لباسها و سطوح از هیدروژن پراکسید و یا مواد مشابه استفاده کنید.
آیا میتوان از وایتکس به جای کلر برای ضدعفونی آب استخر استفاده کرد؟
برای خیلی از افرادی که در خانه خود استخر دارند، گاهی این سوال پیش میآید که آیا میتوان از وایتکس یا سفیدکننده برای ضدعفونی کردن آب استخر استفاده کرد؟ به هر حال وایتکس از همان کلر تشکیل شده و خیلی هم ارزانتر است. اما باید بدانید که کلر به شکل کلسیم هیپوکلریت، مشخصاً برای ضدعفونی کردن آب استخر ساخته میشود و 65 درصد غلظت برای پاکسازی آب دارد. این در حالیست که وایتکس تنها از 5 تا 6 درصد کلر تشکیل شده و طبیعتا خاصیت پاککنندگیاش برای حجم آب استخر، به اندازه کلر نیست. بنابراین برای ضدعفونی آب استخر باید از کلر استفاده کرد و وایتکس جایگزینی برای آن نیست.
سوال “آیا وایتکس همان کلر است؟” برای خیلی از صاحبخانههای استخردار هم پیش میآید. اما باید بدانید که کلر تفاوت اساسی با وایتکس داشته و در وایتکس از مقدار کمی کلر استفاده میشود. در نتیجه باید از همان کلر برای آب استخر استفاده کرد.
پس تفاوت کلر و وایتکس در چیست؟
حال که با کلر و وایتکس و کاربردهای آنها به طور کلی آشنا شدید در این بخش قصد داریم تفاوت کلر و وایتکس را برای شما بازگو کنیم:
- کلر یک عنصر طبیعی است و در واقع یکی از اجزای تشکیل دهنده وایتکس است، در حالی که وایتکس ترکیبی از مواد مختلف است.
- کلر یکی از عناصر مهم در طبیعت است، به خصوص برای زندگی حیوانات و گیاهان، در حالی که وایتکس این گونه نیست.
- کلر به شکل طبیعی در طبیعت وجود دارد در حالی که وایتکس محصولی کارخانهای است که بشر آن را تولید کرده است.
- کلر به 3 شکل گاز و مایع در طبیعت و به حالت جامد برای استفادههای تجاری موجود است. اما وایتکس تنها به حالت مایع وجود دارد.
- کلر در کنار پاککننده بودن و داشتن خاصیت ضدعفونیکنندگی کاربردهای بسیار دیگری نیز در داروسازی، خودروسازی و صنایع تولید پلاستیک و غیره دارد، در صورتی که وایتکس تنها کاربرد سفیدکننده و ضدعفونی کنندگی دارد.
تفاوت کلر و وایتکس از نظر ترکیب شیمیایی
از نظر شیمیایی، مهمترین تفاوت این است که کلر یک عنصر است، اما وایتکس یک محصول شیمیایی و محلول است.
کلر عنصری با نماد Cl است و به دلیل واکنشپذیری زیاد معمولاً در قالب ترکیبات شیمیایی مختلف استفاده میشود.
وایتکس خانگی نیز معمولاً حاوی هیپوکلریت سدیم با فرمول NaOCl است. این ماده در آب میتواند گونههای فعال کلردار ایجاد کند که در سفیدکنندگی و گندزدایی نقش دارند.
بنابراین عبارت «وایتکس همان کلر است» از نظر علمی دقیق نیست.
کلر قویتر است یا وایتکس؟
پاسخ این سؤال به این بستگی دارد که دقیقاً چه محصولاتی را با یکدیگر مقایسه میکنیم.
«کلر» نام یک عنصر یا در گفتار عمومی نام گروهی از محصولات کلردار است، در حالی که «وایتکس» معمولاً به یک محلول مشخص بر پایه هیپوکلریت سدیم گفته میشود.
بنابراین مقایسه قدرت این دو بدون مشخص کردن نوع ماده، غلظت ماده مؤثره و کاربرد مورد نظر میتواند گمراهکننده باشد.
به عنوان مثال، کلر استخری و وایتکس خانگی را نباید فقط بر اساس نام آنها با یکدیگر مقایسه کرد؛ بلکه باید درصد ماده مؤثره و دستور مصرف هر محصول را بررسی کرد.
نکات ایمنی هنگام استفاده از وایتکس و مواد کلردار
وایتکس و سایر مواد کلردار را باید با احتیاط مصرف کرد.
هرگز وایتکس را با جوهرنمک، اسیدها یا برخی شویندههای دیگر مخلوط نکنید. ترکیب مواد شوینده نامتناسب میتواند باعث ایجاد گازهای خطرناک شود.
هنگام استفاده از وایتکس نیز بهتر است محیط تهویه مناسبی داشته باشد و محصول دور از دسترس کودکان نگهداری شود.
همچنین از تماس مستقیم و طولانیمدت وایتکس با پوست و چشم جلوگیری کنید و هنگام مصرف، دستورالعمل درجشده روی بستهبندی را جدی بگیرید.
تفاوت وایتکس و آب ژاول چیست؟
در بسیاری از منابع و در گفتار عمومی، اصطلاح آب ژاول برای محلول هیپوکلریت سدیم به کار میرود و وایتکس خانگی نیز معمولاً بر همین پایه تولید میشود.
بنابراین در بسیاری از موارد، وقتی درباره آب ژاول و وایتکس صحبت میکنیم، با موادی بسیار نزدیک از نظر ترکیب اصلی روبهرو هستیم؛ اما غلظت، فرمول تجاری، مواد افزودنی و کاربرد محصول میتواند متفاوت باشد.
پس نمیتوان صرفاً از روی نام محصول درباره غلظت یا نحوه مصرف آن قضاوت کرد و بهتر است همیشه اطلاعات روی برچسب محصول بررسی شود.
آیا وایتکس بدون کلر هم وجود دارد؟
بله. محصولاتی با عنوان سفیدکننده بدون کلر نیز وجود دارند.
این محصولات برای سفید کردن برخی پارچهها و لباسها از مواد دیگری به جای ترکیبات هیپوکلریتی استفاده میکنند. یکی از نمونههای شناختهشده، سفیدکنندههای بر پایه پراکسید هیدروژن است.
تفاوت مهم این محصولات با وایتکس کلردار این است که ماده سفیدکننده آنها متفاوت است و به همین دلیل روش استفاده، قدرت سفیدکنندگی و موارد مناسب مصرف آنها نیز میتواند تفاوت داشته باشد.
اگر روی محصول عبارت «بدون کلر» درج شده باشد، نباید انتظار داشت ترکیب فعال آن همان هیپوکلریت سدیم موجود در وایتکس معمولی باشد.
بیشتر بخوانید:
جمعبندی؛ فرق کلر با وایتکس چیست؟
کلر یک عنصر شیمیایی است، در حالی که وایتکس خانگی معمولاً محلولی بر پایه هیپوکلریت سدیم است. هر دو با ترکیبات کلردار و فرایندهای گندزدایی ارتباط دارند، اما ترکیب، غلظت، شکل مصرف و کاربرد آنها متفاوت است.
کلر و ترکیبات کلردار کاربردهای بسیار گستردهای در صنعت و تصفیه آب دارند، در حالی که وایتکس بیشتر به عنوان سفیدکننده و ضدعفونیکننده خانگی شناخته میشود.
همچنین نباید تصور کرد هر نوع وایتکس میتواند بدون محاسبه و بررسی مشخصات محصول جایگزین کلر استخر شود. برای هر کاربرد باید از محصول مناسب همان کاربرد و مطابق دستور سازنده استفاده کرد.
امیدواریم با اطلاعاتی که در این مطلب خواندید، بتوانید تفاوت اصلی کلر و وایتکس را تشخیص دهید و از هرکدام به جای خود استفاده کنید. اگر دوست دارید درباره کاربردهای وایتکس در امور نظافت و ضدعفونی کردن بیشتر بدانید، پیشنهاد میکنیم سری به صفحه کاربردهای وایتکس بزنید، در این صفحه لیستی از کارهای قابل انجام با وایتکس جمع شدهاند.
سوالات متداول
آیا وایتکس همان کلر است؟
خیر. وایتکس و کلر یکسان نیستند. وایتکس خانگی معمولاً حاوی هیپوکلریت سدیم است، در حالی که کلر یک عنصر شیمیایی است.
آیا وایتکس حاوی کلر است؟
بله، وایتکس معمولی بر پایه یک ترکیب کلردار یعنی هیپوکلریت سدیم تولید میشود.
آیا آب ژاول همان وایتکس است؟
آب ژاول و بسیاری از انواع وایتکس بر پایه هیپوکلریت سدیم هستند، اما غلظت و فرمول دقیق محصولات تجاری ممکن است با یکدیگر تفاوت داشته باشد.
آیا میتوان از وایتکس برای استخر استفاده کرد؟
وایتکس خانگی را نباید بدون بررسی غلظت و مشخصات محصول و محاسبه مقدار مورد نیاز، جایگزین محصول مخصوص استخر کرد. برای ضدعفونی استخر باید از محصول مناسب و مطابق دستور مصرف استفاده شود.
کلر و وایتکس چه شباهتی دارند؟
هر دو میتوانند در فرایندهای گندزدایی و سفیدکنندگی نقش داشته باشند، اما از نظر ماهیت شیمیایی و کاربرد یکسان نیستند.
نظرات کاربران