نکات مهم در بهداشت گوش؛ راهنمای کامل مراقبت و شستشوی ایمن

گوش یکی از حساس‌ترین و پیچیده‌ترین اعضای بدن انسان است که علاوه بر وظیفه حیاتی شنوایی، مسئول حفظ تعادل بدن نیز می‌باشد. متأسفانه بسیاری از افراد با باورهای غلط و استفاده از ابزارهای نامناسب، ناخواسته به سیستم شنوایی خود آسیب می‌زنند. در این مقاله، تمام آنچه باید برای داشتن گوش‌هایی سالم و پیشگیری از کم‌شنوایی بدانید را بررسی می‌کنیم.

بزرگترین اشتباه: استفاده از گوش‌پاک‌کن!

شاید عجیب به نظر برسد، اما گوش‌پاک‌کن‌ها برای داخل گوش ساخته نشده‌اند!

• چرا خطرناک است؟ پنبه‌های آرایشی به جای خارج کردن جرم گوش (Cerumen)، آن را به سمت پرده گوش هل می‌دهند. این کار باعث فشرده شدن جرم، ایجاد درد و حتی سوراخ شدن پرده گوش می‌شود.

• نکته طلایی: گوش خاصیت خودپاک‌کنندگی دارد. جرم گوش یک سد دفاعی در برابر باکتری‌ها و گرد و غبار است و نباید به زور خارج شود.

روش صحیح تمیز کردن گوش در خانه

اگر احساس می‌کنید گوشتان نیاز به نظافت دارد، فقط از این روش‌های ایمن استفاده کنید:

1. نظافت لاله گوش: با یک دستمال مرطوب و نرم، فقط بخش بیرونی و شیارهای لاله گوش را تمیز کنید.

2. استفاده از روغن‌های گیاهی: ریختن یک یا دو قطره روغن زیتون یا روغن بادام (با دمای بدن) می‌تواند جرم‌های سخت شده را نرم کند تا خودبه‌خود خارج شوند.

3. خشک کردن بعد از استحمام: به جای فرو کردن حوله در گوش، سر خود را به طرفین خم کنید و با سشوار (با فاصله ۳۰ سانتی‌متری و باد ملایم) رطوبت را خشک کنید.

بهداشت گوش در استخر و دریا (پیشگیری از گوش شناگر)

ورود آب آلوده به مجرای گوش می‌تواند باعث عفونت قارچی یا باکتریایی شدید شود.

• راهکار: حتماً از قالب‌های ضد آب (گوش‌گیر مخصوص شنا) استفاده کنید.

• مراقبت بعد از شنا: اگر آب در گوشتان گیر کرد، از ترکیب مساوی سرکه سفید و الکل طبی (فقط یک قطره) برای ضدعفونی و خشک کردن سریع مجرا استفاده کنید (مگر اینکه پرده گوشتان آسیب‌دیده باشد).

محافظت در برابر صداهای بلند

آلودگی صوتی، قاتل خاموش سلول‌های مویی گوش است.

• قانون ۶۰/۶۰: هنگام استفاده از هندزفری، صدا را روی بیش از ۶۰ درصد تنظیم نکنید و هر ۶۰ دقیقه، به گوش‌هایتان استراحت دهید.

• محیط‌های صنعتی: اگر در محیط‌های پرصدا کار می‌کنید، استفاده از ایرماف (گوشی محافظ) الزامی است.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟ (علائم هشداردهنده)

اگر هر یک از علائم زیر را داشتید، از خوددرمانی پرهیز کرده و فوراً به متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) مراجعه کنید:

• احساس کیپی یا سنگینی مداوم در گوش.

• خروج ترشحات بدبو، خونی یا زردرنگ.

• وزوز گوش (شنیدن صدای سوت).

• کاهش ناگهانی قدرت شنوایی.

• سرگیجه‌های غیرعادی همراه با درد گوش.

شستشوی تخصصی گوش (ساکشن یا شستشو با آب؟)

اگر دچار جرم فشرده شده باشید، پزشک از دو روش استفاده می‌کند:

• شستشو با فشار آب: روش سنتی که برای برخی افراد توصیه نمی‌شود.

• ساکشن (میکروساکشن): ایمن‌ترین و دقیق‌ترین روش مدرن که تحت دید میکروسکوپ، جرم‌ها را خارج می‌کند بدون اینکه به پرده گوش فشار وارد شود.

جدول خلاصه: بایدها و نبایدهای بهداشت گوش

سوالات متداول

۱. آیا شمع گوش برای تخلیه جرم مفید است؟

خیر! علم پزشکی به شدت با این کار مخالف است. شمع گوش نه تنها جرمی خارج نمی‌کند، بلکه خطر سوختگی مجرا و آسیب به پرده گوش را به همراه دارد.

۲. جرم گوش (واکس گوش) برای چیست؟

این ماده دارای خاصیت اسیدی و چربی است که از رشد قارچ و باکتری جلوگیری کرده و اجازه نمی‌دهد حشرات کوچک وارد گوش شوند.

۳. هر چند وقت یک‌بار باید گوش را شستشو داد؟

گوش اکثر افراد هرگز نیاز به شستشو ندارد. تنها در صورتی که پزشک تشخیص دهد جرم گوش شما بیش از حد است، باید اقدام به پاکسازی تخصصی کنید.

بیشتر بخوانید: ماهی های مناسب برای کاهش وزن

کمبود ویتامین ها ” آ و ب” غلاف های عصبی گوش را فاسد می کند و اعصاب را به هم می زند و پس از چند سلول های آن را فاسد و خراب می کند.

کمبود ویتامین “ای” باعث ضعیف شدن عضلات گوش می شود و سقف استخوانی آنها بزرگ می شود.

برای تمیز کردن گوش خارجی از گوش پاک کن استفاده کنید. سرگوش پاک کن را با آب و کمی صابون یا لوسیون پاک کننده آغشته کنید و گوش را با آن تمیز کنید. موقع انجام دادن این کار به داخل گوش فشاری وارد نیاورید چون ممکن است به پرده گوش صدمه وارد شود.

مقداری از آب برگ گردو(که از جوشیدن برگ گردو در آن یا از خیساندن برگ گردو در آن بدست می آید) را ب صورت گرم گرم در گوش بچکانید یا روغن برگ گردو را به پنبه زده و در گوش بمالید علاوه بر رفع درد گوش برای از بین بردن کلیه حشرات ریز در گوش مؤثر می باشد.

بیشتر بخوانید: رفع وزوز گوش با طب سنتی